Bron:
Deze gids legt de complexe regelgeving van de nieuwe Belgische meerwaardebelasting op financiële activa (de zogenaamde "solidariteitsbijdrage") op een eenvoudige en gestructureerde manier uit, zodat u exact weet waar u aan toe bent.
1. Wat is de nieuwe meerwaardebelasting?
De belasting is ingevoerd naar aanleiding van het regeerakkoord van 4 februari 2025 en definitief verankerd in de wet van 6 april 2026. Sinds 1 januari 2026 betaalt u als particulier in bepaalde gevallen belastingen op de winst (meerwaarde) die u maakt bij de verkoop van financiële activa (zoals aandelen, obligaties, crypto of goud).
De belangrijkste circulaire hierover (Circulaire 2026/C/74) focust uitsluitend op de regels binnen de personenbelasting. De vennootschapsbelasting blijft ongewijzigd en niet-inwoners vallen buiten schot.
2. Wie moet deze belasting betalen?
De belasting is in principe verschuldigd door de volle eigenaar of de blote eigenaar van de financiële activa.
- Vruchtgebruikers (die bijvoorbeeld enkel recht hebben op de dividenden) worden niet belast. Als een gesplitst aandeel (blote eigendom + vruchtgebruik) wordt verkocht, wordt de volledige meerwaarde toegerekend aan de blote eigenaar.
- Gehuwden: Als de activa gemeenschappelijk zijn volgens uw huwelijksstelsel, moet de meerwaarde 50/50 door beide echtgenoten worden aangegeven. Zijn de activa uw eigen bezit, dan geeft u ze voor 100% zelf aan (ook al heeft uw partner bij een eventuele echtscheiding later een 'vermogensaanspraak' op de waarde ervan).
- Minderjarigen: Als een minderjarig kind eigenaar is van activa, is de belasting in zijn of haar eigen hoofde verschuldigd. Het kind kan dan wel zelfstandig gebruikmaken van de belastingvrije som en de vrijstellingen.
3. Wanneer is een meerwaarde "verwezenlijkt"?
De belasting is van toepassing op alle winsten die worden gemaakt vanaf 1 januari 2026.
- Het moment van verkoop is bepalend, niet de betaling. Zodra het actief uw vermogen verlaat in ruil voor een tegenwaarde, is de meerwaarde "verwezenlijkt". Als de koper u pas later (gespreid) betaalt, heeft dat geen invloed op het jaar waarin u belast wordt.
- Uitgestelde betalingen van verkopen die vóór 2026 zijn gebeurd, zijn dus volledig belastingvrij.
- Voor beurstransacties geldt de transactiedatum ("trade date") als de datum van verkoop, en niet de latere afwikkelingsdatum ("settlement date").
4. De drie types van overdrachten
De fiscus verdeelt de belastbare verkopen onder in drie categorieën. Een verkoop kan slechts in één categorie vallen, waarbij de specifieke categorieën (Type A en B) altijd voorrang hebben op de restcategorie (Type C):
🅰️ Type A: Interne meerwaarden (Tarief: 33%)
Dit type viseert specifieke interne herstructureringen waarbij u aandelen verkoopt of inbrengt in een vennootschap die u zelf (of samen met uw naaste familie) controleert.
- Tarief: 33% (exclusief gemeentelijke opcentiemen).
- Uitzondering: Een inbreng van aandelen (bijvoorbeeld in een holding) is onder specifieke voorwaarden tijdelijk vrijgesteld van belasting.
- Aangifte: Er wordt geen bronheffing (roerende voorheffing) ingehouden aan de bron; u moet deze meerwaarde verplicht zelf aangeven in uw personenbelasting.
🇧 Type B: Aanmerkelijk belang (Tarief: progressief van 1,25% tot 10%)
Dit gunstige regime geldt wanneer u een groot pakket aandelen (een participatie van minstens 20% van de rechten in een vennootschap) verkoopt.
- Vrijstelling tot 1 miljoen euro: De eerste 1.000.000 euro aan cumulatieve meerwaarde is volledig vrijgesteld van belasting. Dit werkt via een "rugzaksysteem" dat u flexibel kunt opgebruiken over een periode van 5 opeenvolgende jaren.
- Getrapt tarief: Op het deel boven de 1 miljoen euro betaalt u een zeer lage, progressieve belasting:
- Schijf van 0 tot 2,5 miljoen euro: 1,25%
- Schijf van 2,5 tot 5 miljoen euro: 2,5%
- Schijf van 5 tot 10 miljoen euro: 5%
- Schijf boven 10 miljoen euro: 10%
- Aangifte: Ook hier is er geen automatische inhouding aan de bron; u geeft dit zelf aan in uw belastingaangifte.
🇨 Type C: Het algemeen regime / de restcategorie (Tarief: 10%)
Dit is de categorie waar de meeste burgers mee te maken krijgen. Ze omvat alle overige financiële activa, waaronder reguliere aandelen, obligaties, cryptoactiva en beleggingsgoud.
- Tarief: Een vast tarief van 10%.
- De Basisvrijstelling: Elk jaar heeft u recht op een belastingvrije drempel. De wettelijke basisvrijstelling bedraagt 4.855 euro, maar door de indexering is de vrijstelling voor het aanslagjaar 2027 vastgelegd op 10.000 euro. Maakt u in een jaar minder dan 10.000 euro winst? Dan betaalt u 0 euro belasting.
- De Aanvullende Vrijstelling: Naast de basisvrijstelling kunt u elk jaar een extra korfje opbouwen. Dit basisbedrag van 480 euro is voor het aanslagjaar 2028 geïndexeerd naar 1.000 euro. De opgebouwde aanvullende vrijstelling kan in één jaar tot maximaal 2.426 euro (basisbedrag, ook te indexeren) worden opgebruikt.
- Aangifte: In sommige gevallen kan er een roerende voorheffing van 10% worden ingehouden aan de bron. Als burger kunt u er echter voor kiezen om dit niet te laten doen (een opt-out) en de winst zelf op te nemen in uw belastingaangifte. Cryptoactiva en beleggingsgoud moeten altijd verplicht via de aangifte worden aangegeven.
5. Het "Fotomoment" op 31 december 2025
Een van de belangrijkste spelregels is dat historische meerwaarden volledig zijn vrijgesteld. Winsten die u vóór 2026 heeft opgebouwd, worden dus nooit belast.
- Om dit praktisch mogelijk te maken, is er een "fotomoment" op 31 december 2025 ingevoerd. De waarde van uw financiële activa op die specifieke dag geldt als uw nieuwe "aanschaffingswaarde".
- Voorbeeld: Heeft u in 2020 een aandeel gekocht voor € 100, stond dit op 31 december 2025 op € 150, en verkoopt u het in 2027 voor € 180? Dan is de belastbare meerwaarde slechts € 30 (€ 180 - € 150). De € 50 winst van vóór 2026 is definitief veiliggesteld.
- Uitzondering (aanschaffingswaarde op verzoek): Voor activa die u vóór 2026 heeft gekocht en die u uiterlijk op 31 december 2030 verkoopt, kunt u op verzoek de werkelijke (historische) aankoopprijs gebruiken in plaats van de waarde op het fotomoment. Dit is uiterst interessant als de koers op 31 december 2025 historisch laag stond en uw oorspronkelijke aankoopprijs veel hoger lag, zodat u de belastbare meerwaarde tot nul kunt herleiden.
6. Wat als u verlies maakt? (Minderwaarden)
Als u na 1 januari 2026 verlies maakt bij een verkoop, mag u dit verlies onder strikte voorwaarden aftrekken van uw belastbare meerwaarden.
- De voorwaarden: Het verlies (de minderwaarde) kan enkel worden verrekend als:
- Het verlies is geleden in hetzelfde belastbare tijdperk (hetzelfde jaar);
- Het verlies is geleden door dezelfde belastingplichtige;
- Het verlies valt binnen dezelfde categorie van activa. Voorbeeld: Een verlies op cryptoactiva kan enkel worden gecompenseerd met winsten uit andere cryptoactiva, en niet met winsten uit reguliere aandelen of obligaties.
7. Exit taks: Wat als u emigreert?
Als u als Belgische rijksinwoner besluit om uw woonplaats of vermogen naar het buitenland over te brengen, kan er een exit taks van 10% worden geheven op de latente (nog niet gerealiseerde) meerwaarden van uw activa.
- Automatisch uitstel van betaling: Gelukkig voorziet de wet in een automatisch uitstel van betaling als u verhuist naar een andere lidstaat van de Europese Unie (EU) of de Europese Economische Ruimte (EER), of een land waarmee België een verdrag heeft gesloten.
- Behoud van het uitstel: U behoudt dit uitstel zolang u gedurende een "verdachte" periode van 24 maanden na uw vertrek aan de voorwaarden blijft voldoen (zoals het permanent aanhouden van de activa en het indienen van een jaarlijks attest). Keert u daarna terug of verkoopt u de activa niet, dan vervalt de betalingsverplichting uiteindelijk definitief.
Om de werking van de nieuwe Belgische meerwaardebelasting op financiële activa volledig te begrijpen, volgen hieronder gedetailleerde en concrete cijfervoorbeelden voor elk van de drie categorieën (Type A, B en C), gebaseerd op de officiële richtlijnen van Circulaire 2026/C/74.
🅰️ Categorie A: Interne meerwaarden
Deze categorie is van toepassing wanneer u aandelen van uw eigen vennootschap (waarin u of uw familie controle uitoefent) overdraagt of verkoopt aan bijvoorbeeld uw eigen holding.
- De spelregels: De meerwaarde wordt belast tegen een vast tarief van 33%. Er is geen roerende voorheffing aan de bron; u moet deze winst verplicht zelf opnemen in uw belastingaangifte. Er worden hierop geen gemeentelijke opcentiemen geheven.
🧮 Cijfervoorbeeld:
U heeft in 2020 aandelen van uw werkvennootschap opgericht of gekocht voor € 50.000. Op het fotomoment van 31 december 2025 stonden deze aandelen gewaardeerd op € 120.000. In mei 2026 verkoopt u deze aandelen aan uw nieuw opgerichte familiale holding voor € 200.000.
- Berekening van de fiscale meerwaarde:
De historische winst van vóór 2026 (€ 120.000 - € 50.000 = € 70.000) is volledig vrijgesteld. We rekenen vanaf de waarde op het fotomoment:
\[\text{Belastbare meerwaarde} = € 200.000 \text{ (verkoopprijs)} - € 120.000 \text{ (fotomoment)} = € 80.000\]
- Berekening van de belasting:
\[\text{Verschuldigde belasting (33%)} = € 80.000 \times 33% = € 26.400 \text{}\]
U geeft dit bedrag aan in uw belastingaangifte en betaalt uiteindelijk € 26.400 belasting.
🇧 Categorie B: Meerwaardebepaling op aanmerkelijke belangen (participatie van \(\ge\) 20%)
Deze categorie treedt in werking wanneer u aandelen verkoopt waarin u rechtstreeks (of onrechtstreeks) een belang van minstens 20% heeft in de vennootschap.
- De spelregels:
- U geniet van een vrijstelling op de eerste € 1.000.000 aan gecumuleerde meerwaarden. Deze vrijstelling is een "rugzak" die u kunt opgebruiken over een rollende periode van 5 opeenvolgende jaren.
- Op het deel boven de € 1.000.000 betaalt u progressieve (zeer lage) getrapte tarieven:
- Schijf tot € 2.500.000: 1,25%
- Schijf van € 2.500.000 tot € 5.000.000: 2,5%
- Schijf van € 5.000.000 tot € 10.000.000: 5%
- Schijf boven € 10.000.000: 10%
🧮 Cijfervoorbeeld 1: Het rollende "rugzaksysteem" over meerdere jaren
U bezit 30% van de aandelen van een familiale KMO en verkoopt delen hiervan over een aantal jaren met de volgende meerwaarden (gerekend vanaf de aanschaffingswaarde of het fotomoment):
- Jaar X: Meerwaarde van € 500.000.
- Jaar X+1: Meerwaarde van € 500.000.
- Jaar X+2: Meerwaarde van € 500.000.
- Jaar X+5: Meerwaarde van € 1.000.000.
De belastingafhandeling per jaar:
- Jaar X: De meerwaarde van € 500.000 is volledig vrijgesteld. (In uw rugzak zit nu nog € 500.000 aan vrijstelling).
- Jaar X+1: De meerwaarde van € 500.000 is volledig vrijgesteld. (De totale vrijstelling van € 1.000.000 is nu volledig opgebruikt).
- Jaar X+2: U kunt geen vrijstelling meer toepassen. De € 500.000 wordt belast tegen het basistarief van 1,25%:
\[\text{Belasting Jaar X+2} = € 500.000 \times 1,25% = € 6.250\]
- Jaar X+5: Dit jaar valt buiten de periode van 5 opeenvolgende belastbare tijdperken vanaf Jaar X (die liep van Jaar X t.e.m. Jaar X+4). Hierdoor vervalt de in Jaar X gebruikte vrijstelling (€ 500.000) voor de lopende berekening, waardoor er opnieuw € 500.000 aan vrijstellingsruimte vrijkomt in uw rugzak.
- Van de € 1.000.000 meerwaarde in Jaar X+5 is € 500.000 vrijgesteld.
- De resterende € 500.000 wordt belast tegen 1,25%:
\[\text{Belasting Jaar X+5} = € 500.000 \times 1,25% = € 6.250 \text{}\]
🧮 Cijfervoorbeeld 2: Grote transactie met de progressieve tariefschijven
U verkoopt uw grote participatie van 40% in één keer. Dit levert in het belastbaar tijdperk X een gecumuleerde meerwaarde op van € 4.000.000.
- Toepassing van de vrijstelling: De eerste € 1.000.000 is volledig vrijgesteld.
- Belastbare basis: Er blijft een te belasten saldo over van € 3.000.000 (€ 4.000.000 - € 1.000.000).
- Toepassing progressieve schijven:
- Schijf 1 (tot € 2.500.000): € 2.500.000 wordt belast tegen 1,25%:
\[€ 2.500.000 \times 1,25% = € 31.250 \text{}\]
- Schijf 2 (van € 2.500.000 tot € 5.000.000): Het resterende deel van de meerwaarde bedraagt € 500.000 (€ 3.000.000 - € 2.500.000). Dit deel wordt belast tegen 2,5%:
\[€ 500.000 \times 2,5% = € 12.500 \text{}\]
- Totale verschuldigde belasting:
\[\text{Totale belasting} = € 31.250 + € 12.500 = € 43.750 \text{}\]
(Dit is een effectieve belastingdruk van amper 1,09% op uw totale winst van € 4.000.000).
🇨 Categorie C: Het algemeen regime / de restcategorie
Dit geldt voor alle reguliere particuliere beleggingen (aandelen op de beurs, obligaties, cryptoactiva, goud, enz.).
- De spelregels:
- Het belastingtarief bedraagt 10%.
- U heeft elk jaar recht op een basisvrijstelling (voor inkomstenjaar 2026 / aanslagjaar 2027 bedraagt deze € 10.000).
- Als u in een jaar uw basisvrijstelling niet (volledig) opgebruikt, bouwt u voor het volgende jaar een aanvullende vrijstelling op (voor aanslagjaar 2028 vastgelegd op € 1.000).
🧮 Cijfervoorbeeld 1: Basisvrijstelling en opbouw van de aanvullende vrijstelling
- Jaar 2026: U belegt op de beurs maar verkoopt niets. U heeft dit jaar dus € 0 meerwaarde gerealiseerd.
- Gevolg: Omdat u in 2026 geen gebruik heeft gemaakt van uw basisvrijstelling, mag u in het volgende jaar (2027) genieten van de aanvullende vrijstelling van € 1.000.
- Jaar 2027: Uw totale vrijstellingspot bedraagt nu € 11.200 (€ 10.200 geïndexeerde basisvrijstelling + € 1.000 aanvullende vrijstelling).
- U realiseert in 2027 een beursmeerwaarde van € 1.000.
- Verrekening: Deze € 1.000 wordt eerst volledig afgezet tegen uw aanvullende vrijstelling van € 1.000. Uw belastbare winst is € 0.
- Gevolg voor volgend jaar: Omdat uw basisvrijstelling (€ 10.200) volledig onaangeroerd is gebleven, bouwt u voor het jaar 2028 opnieuw de volledige aanvullende vrijstelling op (geïndexeerd naar € 1.020).
- Uw budget voor 2028: € 10.400 (basis) + € 1.020 (aanvullende) = € 11.420.
🧮 Cijfervoorbeeld 2: Gedeeltelijke opmenging van vrijstellingen
We vertrekken opnieuw met een opgebouwde aanvullende vrijstelling van € 1.000 in het inkomstenjaar 2027 (totaal budget: € 11.200).
- U realiseert in 2027 een meerwaarde van € 1.500.
- Verrekening:
- De eerste € 1.000 van de winst wordt gedekt door de aanvullende vrijstelling (deze is nu volledig opgebruikt).
- De resterende € 500 (€ 1.500 - € 1.000) wordt gedekt door de basisvrijstelling van € 10.200. Er blijft € 9.700 aan basisvrijstelling ongebruikt.
- U betaalt € 0 belasting.
- Gevolg voor het volgende jaar (2028):
Omdat u een deel van de basisvrijstelling (€ 500) heeft moeten aanspreken, wordt de aanvullende vrijstelling voor 2028 (normaal € 1.020) pro rata verminderd:
\[\text{Nieuwe aanvullende vrijstelling 2028} = € 1.020 - € 500 \text{ (gebruikt deel basisvrijstelling)} = € 520 \text{}\]
Uw totale vrijstellingspot voor 2028 bedraagt dus € 10.400 (basis) + € 520 (aanvullende) = € 10.920.
🧮 Cijfervoorbeeld 3: Volledige overschrijding en effectieve belasting
Stel dat u in het inkomstenjaar 2028 (totaal budget: € 10.920) een grote winst realiseert op uw cryptoportefeuille van € 25.000.
- Verrekening van de vrijstellingen:
\[\text{Belastbaar saldo} = € 25.000 \text{ (winst)} - € 10.920 \text{ (totale vrijstelling)} = € 14.080\]
- Berekening van de belasting (10%):
\[\text{Verschuldigde belasting} = € 14.080 \times 10% = € 1.408 \text{}\]
U betaalt op uw totale winst van € 25.000 dus slechts € 1.408 belasting (een effectief tarief van 5,6%).
- Gevolg voor het volgende jaar (2029): Omdat u uw basisvrijstelling dit jaar volledig heeft opgebruikt, bouwt u voor het volgende jaar geen enkele aanvullende vrijstelling op. U start in 2029 dus enkel met de standaard basisvrijstelling.
Om u een perfect beeld te geven van de impact van deze belasting op een gemiddelde portefeuille, bekijken we een concreet en herkenbaar scenario van een particuliere belegger met een gemengde portefeuille.
Stel, u belegt in beursgenoteerde aandelen (via een traditionele bank of broker) en u bezit daarnaast een hoeveelheid crypto-activa.
In dit voorbeeld realiseren we in een jaar de volgende netto-meerwaarden (winsten) bij de verkoop van uw posities:
- Winst op beursgenoteerde aandelen: € 12.000
- Winst op crypto-activa: € 3.000
- Totale netto-meerwaarde: € 15.000
We simuleren hoe de fiscus deze € 15.000 belast in twee verschillende situaties onder de regels van Type C (het algemeen regime):
📊 Situatie 1: U heeft deze winst behaald in het inkomstenjaar 2026 (Aanslagjaar 2027)
Dit is het eerste jaar dat de belasting van kracht is. Omdat het regime pas start, heeft u nog geen "historische inactiviteit" kunnen opbouwen. U heeft dit jaar dus enkel recht op de standaard basisvrijstelling.
- Uw vrijstelling: Voor het aanslagjaar 2027 bedraagt de geïndexeerde basisvrijstelling exact € 10.000.
- Berekening van de belasting:
- Totale winst: € 15.000
- Afgetrokken basisvrijstelling: - € 10.000
- Belastbaar saldo: € 5.000
- Verschuldigde belasting (10%): € 5.000 × 10% = € 500
Het resultaat: Op uw totale winst van € 15.000 betaalt u uiteindelijk € 500 belasting (een effectieve belastingdruk van slechts 3,3%).
📊 Situatie 2: U behaalt deze winst in het inkomstenjaar 2027 (Aanslagjaar 2028) en was in 2026 inactief
In dit scenario heeft u in het voorgaande jaar (2026) uw portefeuille onaangeroerd gelaten (u heeft geen enkele verkoop gedaan en dus € 0 meerwaarde gerealiseerd). Hierdoor heeft u voor het inkomstenjaar 2027 recht op de aanvullende vrijstelling.
- Uw vrijstellingen-budget: Volgens de officiële barema's van de circulaire beschikt u in het aanslagjaar 2028 over:
- Basisvrijstelling: € 10.200
- Aanvullende vrijstelling: € 1.000
- Totale vrijstelling: € 11.200
- De verplichte volgorde van aanrekening: De fiscus schrijft voor dat u eerst uw aanvullende vrijstelling moet opgebruiken, en daarna pas uw basisvrijstelling.
- Berekening van de belasting:
- Totale winst: € 15.000
- Verbruik aanvullende vrijstelling: - € 1.000 (volledig opgebruikt, stand = € 0)
- Resterende winst: € 14.000
- Verbruik basisvrijstelling: - € 10.200 (volledig opgebruikt)
- Belastbaar saldo: € 14.000 - € 10.200 = € 3.800
- Verschuldigde belasting (10%): € 3.800 × 10% = € 380
Het resultaat: Door uw inactiviteit in 2026 daalt uw verschuldigde belasting op dezelfde winst van € 500 naar € 380 (een effectieve belastingdruk van slechts 2,53%).
⚠️ Belangrijk gevolg voor uw volgende belastbare jaar (2028)
Omdat u in Situatie 2 uw basisvrijstelling van € 10.200 volledig heeft opgebruikt om uw winst te dekken, heeft u in het daaropvolgende inkomstenjaar (2028) geen recht op een nieuwe aanvullende vrijstelling. In 2028 start u dus weer met uitsluitend de standaard basisvrijstelling (geïndexeerd op € 10.400).