Integraal verslag Commissie Justitie 15 mei 2026

Bron

1. Gevangeniswezen en Detentiebeleid

• Overbevolking en nieuw akkoord: Op vragen over de recordcijfers inzake overbevolking en grondslapers, stelt de minister dat er een nieuw akkoord is gesloten. Maatregelen omvatten onder meer dat straffen tot 18 maanden automatisch via elektronisch toezicht worden uitgevoerd, een versnelde verwijdering van gedetineerden zonder verblijfsrecht en de uitbreiding van extra capaciteit via modulaire units.
• Inzet van private bewaking: Wegens de ongeziene druk en het personeelstekort wil de minister tijdelijk private bewakingsfirma's inzetten in de nieuwe gevangenis van Antwerpen. Dit zal uitsluitend gebeuren voor 'koude bewaking' met minimaal direct contact met gedetineerden (zoals toegangscontrole en brandrondes), voor een geschat maximumbedrag van 10,3 miljoen euro. Vakbonden uitten zware kritiek op deze privatisering en spreken van een vertrouwensbreuk.
• Agressie en veiligheid (Wortel, Haren, Leuze): Meerdere incidenten waarbij cipiers gewond raakten, leidden tot vragen over veiligheid. De minister antwoordt dat tuchtprocedures en strafklachten bij het parket worden opgestart. Het nieuwe sociaal akkoord voorziet in 48 beveiligde cellen voor agressieve gedetineerden en er wordt zwaar ingezet op de-escalerende communicatie.
• Detentiehuizen: Na een positief rapport van het Nationaal Preventiemechanisme bevestigt de minister de meerwaarde van kleinschalige detentiehuizen. Er staan nieuwe locaties gepland (o.a. Genk, Antwerpen, Jemeppe) en de doelgroep zal in de toekomst meer bepaald worden door het risicoprofiel van de dader in plaats van enkel de strafduur.
• Dronedroppings (Hasselt): Als antwoord op het binnensmokkelen van gsm's en drugs via drones, legt de minister uit dat stoorzenders momenteel nog wettelijk verboden zijn (een KB is in de maak). Fysieke netten plaatsen is zeer duur, bouwkundig complex en stoot op beperkingen inzake mensenrechten (het recht op zicht op de open lucht).
• Internering: Knelpunten en vertragingen bij de Kamers voor Bescherming van de Maatschappij (KBM's) worden aangepakt door een injectie van 12 miljoen euro en een geplande hervorming van de interneringswet van 2014. Ook binnen de gevangenissen wordt de zorgcapaciteit voor deze specifieke doelgroep (die betrokken is bij 1/3e van de incidenten) versterkt.

2. Terrorisme en Nationale Veiligheid

• De Iraanse IRGC en 'Slapende cellen': Nu de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) op de Europese terreurlijst staat, vroegen parlementsleden wat dit praktisch voor België betekent. De minister verduidelijkt dat leden nu strafrechtelijk vervolgd kunnen worden voor deelname aan een terroristische organisatie. Staatsveiligheid (VSSE) monitort de dreiging (zoals spionage, intimidatie en potentiële aanslagen) actief en werkt hiervoor individueel en in internationaal verband.
• Hezbollah: Wat betreft de belofte om Hezbollah volledig als terreurorganisatie te bestempelen, merkt de minister op dat de regering de geopolitieke situatie volgt, maar dat een puur formele aanduiding niet automatisch de veiligheid verhoogt.
• Steun aan terreurslachtoffers: Tien jaar na de aanslagen van 22 maart is er de roep om een structureel garantiefonds. De minister antwoordt dat dit overbodig is omdat de bestaande Commissie voor financiële hulp al over een borgfonds beschikt. Er komt dit jaar wel een 'uniek loket' (budget van 1 miljoen euro) om slachtoffers juridisch, administratief en psychosociaal te begeleiden.

3. Justitie, Digitalisering en Cybercrime

• IT-problemen met 'JustCase': De uitrol van het nieuwe digitale dossierbeheersysteem liep vast en zorgde voor de opschorting van zittingen bij Franstalige strafuitvoeringsrechters. De minister erkent de complexiteit van dit 40 miljoen euro kostende project, maar stelt dat digitalisering cruciaal is. Ze heeft instructies gegeven om de governance aan te pakken, de begeleiding te verbeteren en het systeem stapsgewijs wekelijks te updaten.
• Phishing en seponeringen: Zowel de enorme stijging van het aantal phishingdossiers als het feit dat het merendeel (meer dan 70%) geseponeerd wordt wegens capaciteitsgebrek, leidden tot kritiek. De minister wijst erop dat preventie essentieel is en dat een protocol ("Phish Nemo" / BAPS) werd gesloten om malafide websites automatisch en sneller te blokkeren. Het College van procureurs-generaal buigt zich momenteel over een nieuwe richtlijn inzake vervolgingsdrempels (bijv. vanaf 2.500 euro).
• App voor zittingsrollen: Een initiatief van de Orde van Vlaamse Balies om zittingen digitaal via een app te volgen wordt tegengehouden door de rechtbanken. De minister stelt dat datadeling een duidelijke wettelijke basis nodig heeft en dat deze gegevens binnen een beveiligde justitiële omgeving moeten blijven.

4. Rechterlijke Orde en Wetgeving

• Protest van de Magistratuur ('Vijf voor Twaalf'): In reactie op open brieven van magistraten die klagen over werkdruk en onderfinanciering, verdedigt de minister haar beleid door te wijzen op de structurele kentering via investeringen van 1 miljard euro en het 'Hefboomplan' van 21 miljoen euro om personeelskaders en de verloning te verbeteren.
• Jaarverslag Federaal Parket: Bezorgdheid werd geuit over de sterke stijging van het aantal minderjarigen in terrorismedossiers en internationale misdrijven. Het voorstel van het parket om een gespecialiseerde onderzoeksrechter voor humanitair recht op te richten, zal besproken worden met de rechterlijke orde.
• Inwerkingtreding Nieuw Strafwetboek: Het uitstel naar 1 september vereist volgens parlementsleden een projectmatige aanpak. De minister benadrukt dat werkgroepen continu overleggen over IT en capaciteit, maar herinnert er ook aan dat alternatieve straffen (zoals werkstraffen of drughulp) gewestelijke bevoegdheden zijn.

5. Overige Dossiers

• VZW Het Huis: Ouders uiten zware bezorgdheden (o.a. misbruik en gebrekkig toezicht) over deze instelling waar de familierechtbank kinderen naar doorverwijst voor contactherstel. De minister stelt wegens de scheiding der machten geen uitspraken te kunnen doen gezien het lopende strafonderzoek in Antwerpen, maar heeft Vlaams minister Gennez gevraagd om extra controles uit te voeren.
• Jeugdinstellingen: Het structurele gebrek aan plaatsen in gesloten jeugdinstellingen leidt tot het vrijlaten van gewelddadige minderjarigen. De minister steunt de noodkreet van de procureurs, maar wijst nadrukkelijk op de volledige bevoegdheid van de deelstaten om dit capaciteitsprobleem op te lossen.
• Belgische gevangene in het buitenland (Lars De Smet): De overbrenging van deze Belg vanuit Noord-Macedonië blijft geblokkeerd. De minister geeft aan dat het gastland weigert omdat de persoon in België te snel zou kunnen vrijkomen en verzekert dat er geen fouten zijn gemaakt door de Belgische autoriteiten.
• Bpost en het Boeteplatform: Er lopen nog gesprekken met de economische experten over overfacturatie, maar er is intussen al een voorlopig akkoord en een kredietnota van 16 miljoen euro verwerkt.
• Cryptoactiva: Na een tijdelijke pauze wegens een licentieprobleem bij de vorige makelaar, worden in beslag genomen cryptoactiva sinds eind 2021 weer geveild via een nieuwe dienstverlener. Opbrengsten die worden teruggegeven genereren rente op basis van de tarieven van de Deposito- en Consignatiekas.