Bron
Hier is een uitvoerige en eenvoudige bespreking van het advies van de Raad van State (nr. 78.759/3) van 5 februari 2026 over de geplande BTW-hervormingen.
Bron
Waarover gaat het?
De regering wil de BTW-tarieven moderniseren in het kader van een begrotingsakkoord. Het doel is enerzijds extra inkomsten (begroting) en anderzijds een verschuiving van lasten op arbeid naar lasten op consumptie.
Concreet liggen er vijf grote maatregelen op tafel in dit ontwerp van Koninklijk Besluit:
- Pesticiden: BTW omhoog van 12% naar 21%.
- Logies (hotels/campings): BTW omhoog van 6% naar 12%.
- Afhaalmaaltijden en bepaalde voeding: BTW omhoog van 6% naar 12%.
- Niet-alcoholische dranken op restaurant: BTW omlaag van 21% naar 12%.
- Cultuur en vermaak: Opsplitsing waarbij sommige tickets van 6% naar 12% gaan.
De Raad van State is zeer kritisch over verschillende onderdelen. Hieronder bespreken we de knelpunten per onderwerp, inclusief de voorbeelden uit de tekst.
1. Het kluwen van de Cultuursector (6% of 12%?)
De regering wil een onderscheid maken. "Echte" cultuur zou op 6% blijven, maar ander vermaak zou naar 12% gaan.
- Wat blijft 6%: Theater, straattheater, choreografie (ballet), circus, opera en klassieke muziek.
- Wat wordt 12%: Andere voorstellingen, zoals popconcerten, stand-up comedy, magie, films, etc.
De kritiek van de Raad van State: De Raad vindt dit onderscheid juridisch onhoudbaar en in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Waarom is de ene kunstvorm "meer waard" (lager tarief) dan de andere? Voor de gemiddelde consument zijn deze diensten vaak gelijkaardig.
De absurde voorbeelden:
- Ballet vs. Moderne dans: Ballet blijft 6%, maar een moderne dansvoorstelling zou naar 12% gaan. Waar ligt de grens?
- Klassiek vs. Jazz: Een concert met klassieke muziek is 6%, maar een jazzconcert of filmmuziekconcert zou 12% worden. Wat met een klassiek orkest dat popnummers speelt?
- Circus vs. Goochelaar: Een circusvoorstelling is 6%. Maar een show van een goochelaar ("magie") is 12%. Tenzij de goochelaar optreedt in een circus, dan is het weer 6%.
- Opera: Opera blijft 6%, ook als het in de cinema wordt uitgezonden, terwijl gewone films naar 12% gaan.
Conclusie Raad: De Raad ziet niet in hoe je dit objectief kunt verantwoorden. Dit leidt tot willekeur en rechtsonzekerheid.
2. De chaos bij Voeding en Afhaalmaaltijden
De regering wil "maaltijden" die je meeneemt of die direct geconsumeerd kunnen worden, verhogen van 6% naar 12%. Dit om de concurrentie met restaurants (die 12% betalen voor eten ter plaatse) eerlijker te maken.
Om te bepalen wat nu 12% wordt en wat 6% blijft (bijv. in de supermarkt), heeft men zeer ingewikkelde regels bedacht rond bereiding en houdbaarheid.
Het criterium: De "2-dagen regel" Producten vallen onder het hogere tarief (12%) als ze een beperkte houdbaarheid hebben van maximaal 2 dagen na bereiding.
- Gevolg: Een verse maaltijdsalade of sushi die je vandaag koopt en morgen moet opeten = 12%.
- Gevolg: Een kant-en-klare lasagne die je in de koeltoog koopt en 4 dagen goed blijft = 6%.
De kritiek en voorbeelden: De Raad van State stelt dat dit leidt tot bizarre situaties die in strijd zijn met de fiscale neutraliteit (gelijke producten moeten gelijk belast worden).
- Poké bowl vs. Pasta: Waarom moet je voor een verse poké bowl (korte houdbaarheid) 12% betalen, en voor een voorverpakte pasta (langere houdbaarheid) 6%? Voor de consument is dit allebei een snelle maaltijd.
- Komkommers:
- Een pot augurken: 6% (is geen maaltijd).
- Snoepgroentjes/snack-komkommers: 6% (blijven langer goed dan 2 dagen).
- IJsjes:
- Een schepijsje ("boule") bij het kraam wordt ter plaatse geschept: 12%.
- Een verpakte Magnum of Cornetto uit de diepvries: 6%.
- Frisdrank:
- Een blikje cola dat je koopt: 6%.
- Diezelfde cola die de verkoper voor jou in een beker giet met een ijsblokje en schijfje citroen ("bereiding"): 12%.
- Maar... als de verkoper het blikje cola gewoon opent voor jou (bijv. op een festival), blijft het 6% volgens de wettekst, al spreekt de uitleg dit tegen. De Raad vindt dit verwarrend.
- De "volwaardige maaltijd":
- Een pak friet of een pizza wordt gezien als een maaltijd (12%).
- Een broodje of koffiekoek wordt gezien als "ontbijt" en is géén maaltijd in deze zin (blijft vaak buiten schot), maar een "brunch" weer wel. De logica is zoek.
3. Pesticiden vs. Meststoffen
De BTW op pesticiden (gewasbescherming) gaat naar 21%. De BTW op meststoffen blijft echter op 6%.
De kritiek: De regering zegt dat pesticiden "slecht" zijn en dat Europa eist dat de verlaagde tarieven verdwijnen tegen 2032. De Raad van State merkt op:
- Europa verplicht dit pas in 2032, niet nu.
- De verhoging geldt ook voor biologische bestrijdingsmiddelen (zoals lieveheersbeestjes), terwijl chemische meststoffen op 6% blijven. De Raad vindt het moeilijk te verantwoorden waarom chemische meststoffen bevoordeeld blijven ten opzichte van biologische bestrijdingsmiddelen, als het doel "vergroening" is.
Het Besluit van de Raad van State
De Raad van State is ongewoon streng. Ze stellen dat de tekst niet zomaar wat kleine aanpassingen nodig heeft, maar dat de regeling "grondig moet worden herbekeken".
De kernproblemen zijn:
- Rechtsonzekerheid: De definities (wat is "klassieke muziek", wat is een "maaltijd", wat is "doorgaans") zijn te vaag. Ondernemers en belastingcontroleurs zullen niet weten welk tarief geldt.
- Discriminatie: Gelijkaardige producten worden anders belast zonder goede reden (ongelijke behandeling van cultuurvormen, ongelijke behandeling van supermarktmaaltijden op basis van houdbaarheid).
- Neutraliteit: De BTW mag de keuze van de consument niet beïnvloeden door gelijkaardige producten anders te belasten, en dat gebeurt hier wel.
Kortom: Het huiswerk moet opnieuw gemaakt worden, want de huidige tekst rammelt juridisch aan alle kanten.