Het Koninklijk
Besluit van 21 juni 2025 stelt een informatiebrochure vast, zoals bedoeld in
artikel 135/1, § 3, vijfde lid, van het oud Burgerlijk Wetboek.
Dit besluit treedt in werking op 1 januari 2025. De
uitvoering van dit besluit is toevertrouwd aan de Minister van Sociale Zaken en
de Minister van Zelfstandigen, elk voor wat hem/haar betreft. Koning Filip
heeft het besluit ondertekend, met als ministers van Justitie en Gelijke Kansen
respectievelijk A. Verlinden en R. Beenders.
De informatiebrochure is opgesteld met het doel personen te
informeren die hun voornaam en/of de registratie van hun geslacht willen
wijzigen in de akten van de burgerlijke stand. Dit besluit annuleert en
vervangt een eerder koninklijk besluit van 27 september 2023 met betrekking tot
dezelfde informatiebrochure.
Wettelijke Grondslag en Principes Het besluit is
gebaseerd op artikel 135/1, § 3, vijfde lid, van het oud Burgerlijk Wetboek,
dat gewijzigd werd door de wet van 20 juli 2023 betreffende de aanpassing van
de geslachtsregistratie, en de wet van 13 september 2023 betreffende de
modernisering van de burgerlijke stand.
De Belgische Koning en de ministers van Justitie en Gelijke
Kansen benadrukken het belang van ieders recht om volledig hun identiteit en
gender te kunnen uitdrukken. De nieuwe wetten zijn bedoeld om:
- De
procedures voor het wijzigen van voornamen en geslachtsregistratie te vereenvoudigen.
- Het zelfbeschikkingsrecht
en de genderidentiteit te waarborgen.
- Alle
medische vereisten voor een aanpassing van de geslachtsregistratie af
te schaffen; enkel een verklaring van overtuiging is vereist.
De brochure verduidelijkt belangrijke concepten:
- Geslacht
(sex): Verwijst naar het biologische geslacht.
- Gender
/ genderidentiteit: Verwijst naar iemands innerlijke beleving van
gender.
- Genderuitdrukking:
Verwijst naar de externe manifestatie van gender. De vermelding van het
geslacht op de geboorteakte gebeurt via 'M' voor mannelijk en 'V' voor
vrouwelijk.
De identiteit en genderuitdrukking zijn persoonlijk en
uniek voor elke persoon. De wetten van 2023 dragen bij aan het vermijden
van discriminatie en het waarborgen van gelijkheid tussen mannen en vrouwen.
Procedure voor Meerderjarigen (vanaf 18 jaar) De
procedure voor het aanpassen van de voornaam en/of geslachtsregistratie voor
meerderjarigen omvat twee stappen:
- Eerste
verklaring bij de ambtenaar van de burgerlijke stand:
- U
dient zich te melden bij de bevoegde ambtenaar van de burgerlijke stand.
Dit is de ambtenaar van de gemeente waar uw geboorteakte is opgesteld, of
uw laatste verblijfplaats, of, indien niet van toepassing, de Stad
Brussel.
- U
dient een ondertekende verklaring af te leggen waarin u aangeeft
dat de vermelding van uw geslacht (M of V) op uw geboorteakte niet
overeenstemt met uw diep doorleefde genderidentiteit en dat u de
aanpassing wenst.
- De
ambtenaar van de burgerlijke stand overhandigt u een ontvangstbewijs.
- De
ambtenaar vraagt advies aan de Procureur des Konings, die 3
maanden de tijd heeft om dit advies te formuleren.
- De
aanvraag mag niet strijdig zijn met de openbare orde, bijvoorbeeld
door fraude of het ontwijken van verplichtingen. Een negatief advies van
de Procureur des Konings moet gemotiveerd zijn en kan enkel bij
strijdigheid met de openbare orde. Als er binnen 3 maanden geen advies
wordt geformuleerd, wordt dit als een positief advies beschouwd.
- De
verklaring en het proces worden geacht ingegeven te zijn door persoonlijke
overtuiging; een weigering van de ambtenaar van de burgerlijke stand
mag niet gebaseerd zijn op persoonlijke overtuiging of transvestitisme.
- Tweede
aanbieding van de verklaring:
- Na
een minimale wachttijd van 3 maanden en een maximale van 6 maanden
na de eerste verklaring, dient u zich opnieuw te melden bij dezelfde
ambtenaar van de burgerlijke stand.
- Als
de termijn van 6 maanden wordt overschreden, moet de volledige
procedure worden herstart.
- Bij
toestemming wordt de akte van aanpassing van de geslachtsregistratie
opgemaakt en worden andere akten van de burgerlijke stand die uw geslacht
vermelden, aangepast.
Procedure voor Minderjarigen (vanaf 16 jaar)
Minderjarigen van 16 jaar of ouder kunnen ook de geslachtsregistratie wijzigen.
De procedure is vergelijkbaar met die voor meerderjarigen, met enkele
belangrijke verschillen:
- U
moet door uw twee ouders of uw wettelijke vertegenwoordiger vergezeld
worden gedurende de hele procedure, inclusief bij de verklaring.
Ouders zijn degenen die het ouderlijk gezag uitoefenen.
- U
moet een attest van een psycholoog, psychiater of huisarts
overhandigen samen met uw verklaring. Dit attest bevestigt dat u de
beslissing persoonlijk hebt genomen en bekwaam bent tot onderscheid.
- Indien
één van de ouders of de wettelijke vertegenwoordiger weigert mee te
werken, kan de minderjarige de familierechtbank verzoeken een voogd ad
hoc aan te wijzen. De rechter kan ook een advocaat aanduiden om de
minderjarige bij te staan, wat kosteloos is.
Voornaamswijziging voor Minderjarigen Minderjarigen
kunnen hun voornaam wijzigen. Voor minderjarigen die niet-Belg zijn, staat in
de bron dat ze wel hun voornaam kunnen wijzigen, maar dat ze contact moeten
opnemen met de bevoegde instanties in hun land van herkomst voor de procedure.
Weigering van de aanvraag en beroepsmogelijkheden
- De
ambtenaar van de burgerlijke stand kan de aanpassing van de
geslachtsregistratie of voornaam niet weigeren, tenzij in zeer
specifieke gevallen en met een gemotiveerde beslissing.
- Een
negatief advies van de Procureur des Konings rechtvaardigt de weigering.
- Weigering
is ook mogelijk bij kwade trouw (bv. transvestitisme zonder
daadwerkelijke beleving van genderidentiteit), onvolledige informatie, of
overschrijding van termijnen.
- Bij
weigering wordt u hiervan onmiddellijk op de hoogte gebracht en ontvangt u
de gemotiveerde beslissing.
- U
kunt binnen de gestelde termijnen beroep aantekenen bij de
familierechtbank. Het verzoekschrift moet de datum, uw gegevens (naam,
voornamen, beroep, adres), en indien minderjarig, de gegevens van uw
ouders of voogd vermelden, samen met het doel en de reden van het verzoek.
Gevolgen van de aanpassing De aanpassing van de
geslachtsregistratie en/of voornaam heeft diverse administratieve en juridische
gevolgen:
- Kinderen:
- De
aanpassing van de geslachtsregistratie verandert niets aan de
juridische banden met uw bestaande kinderen. U behoudt al uw rechten,
bevoegdheden en verplichtingen ten aanzien van hen.
- Uw nieuwe
voornaam wordt automatisch vermeld op de geboorteakten van uw
kinderen. De wijziging van uw geslachtsregistratie wordt niet vermeld
op de geboorteakten van uw kinderen.
- De
juridische band met uw kinderen na aanpassing van de geslachtsregistratie
kan soms worden bepaald door uw nieuwe geslachtsregistratie, soms door de
voorgaande.
- Huwelijksakte:
- Uw
huwelijksakte blijft geldig en hoeft niet te worden gewijzigd. Uw
nieuwe voornaam wordt automatisch vermeld in de huwelijksakte. De
wijziging van uw geslachtsregistratie wordt er niet op vermeld.
- Identiteitskaart
en paspoort:
- U
ontvangt een nieuw nationaal nummer en een nieuwe
identiteitskaart.
- Nadat
de wijziging van uw geslachtsregistratie is doorgevoerd, dient u zelf een
nieuwe identiteitskaart en paspoort aan te vragen. Dit is om te
voorkomen dat u meerdere keren nieuwe documenten moet aanvragen en
betalen. De kosten variëren per gemeente.
- Rijbewijs
en voertuiginschrijving:
- Uw
rijbewijs blijft geldig. Uw nieuwe voornaam en/of
geslachtsregistratie wordt automatisch aangepast in de centrale databank.
- U
dient zelf een nieuw rijbewijs aan te vragen nadat de aanpassing
van uw geslachtsregistratie en/of voornaam is geregistreerd. De kosten
hiervan zijn ongeveer 25 euro.
- Voor
voertuigen dient u vóór de voornaam- of geslachtsregistratiewijziging
contact op te nemen met de Dienst Inschrijving Voertuigen (DIV). Daarna
moet u een nieuw inschrijvingsbewijs aanvragen.
- Openbaar
Vervoer:
- De
gegevens op uw vervoersbewijs (De Lijn, STIB, TEC, NMBS) moeten
overeenstemmen met uw identiteitskaart. U dient zelf een aanpassing
van uw gegevens te vragen aan de vervoersmaatschappij.
- Eigendom/Huurovereenkomsten:
- Uw
hoedanigheid als eigenaar of huurder blijft ongewijzigd. Uw
huurcontract hoeft niet te worden aangepast.
- Contracten
en documenten:
- Contracten
die uw vorige voornaam en/of geslachtsregistratie vermelden, blijven
ongewijzigd geldig. Uw persoonsgegevens moeten worden aangepast
zonder de voorwaarden van het contract te wijzigen of een nieuw contract
op te stellen. Dit geldt ook voor diploma's, certificaten,
getuigschriften, en vergunningen.
- Studies
en diploma's:
- Na
een voornaamswijzigingsprocedure kunt u een attest aanvragen voor
uw diploma waarop uw nieuwe voornaam wordt vermeld. Dit geldt voor alle
onderwijsniveaus.
- Voor
studietitels kunt u nieuwe attesten aanvragen die uw nieuwe
voornaam vermelden. De aanvraag hiervoor doet u bij uw
onderwijsinstelling of bij de Minister van Onderwijs/Gemeenschap.
- Arbeidscontracten
en loopbaan:
- Uw
arbeidscontract blijft geldig met dezelfde voorwaarden. U dient uw
werkgever en HR-dienst op de hoogte te brengen van de aanpassing.
- Financiële
producten:
- Bankrekeningen,
leningen, beleggingen en andere financiële producten blijven
ongewijzigd.
- Strafrechtelijke
veroordelingen en boetes:
- Alle
bestaande veroordelingen, strafrechtelijke sancties en boetes blijven
aan u gekoppeld en u blijft hiervoor verantwoordelijk.
- Overige
instanties en ondersteuning:
- De
brochure moedigt aan om persoonlijke gegevens aan te passen bij alle
autoriteiten en instanties waar u mee in contact bent, zoals sociale
zekerheidsinstellingen, banken, verzekeringsmaatschappijen, en de
belastingdienst.
- Diverse
gespecialiseerde organisaties, zoals het Instituut voor de Gelijkheid
van Vrouwen en Mannen (IEFH), de Cellule Égalité des Chances,
het Transgender Infopunt (TIP), Genres Pluriels, T,
en Cavaria, bieden informatie en ondersteuning.
De wet van 20 juli 2023 heeft de mogelijkheid tot aanpassing
van de geslachtsregistratie onomkeerbaar gemaakt en maakte een nieuwe wijziging
van de geslachtsregistratie niet mogelijk via een rechtbankprocedure. Deze
regel is echter door de wet van 20 juli 2023 (gewijzigd door de wet van 13
september 2023) afgeschaft, wat meerdere wijzigingen van de
geslachtsregistratie mogelijk maakt.