1. Het Verhaal: Wat is er gebeurd?
- De aankoop: Een consument ([AB]) wilde via Facebook Marketplace tweedehands videospelletjes kopen voor zijn zoon. Hij kwam een prijs overeen van ongeveer €204 met een verkoper ([EF]).
- De valstrik: De verkoper stuurde een link die leek op een betaalverzoek van Payconiq. De koper klikte op de link en gebruikte zijn kaartlezer om de betaling uit te voeren, in de veronderstelling dat hij de spelletjes betaalde.
- De fraude: In werkelijkheid installeerde de fraudeur met de ingevoerde codes de app Itsme op zijn eigen toestel. Hierdoor kregen de criminelen toegang tot de bankrekeningen van het slachtoffer.
- De diefstal: In de nacht van 3 op 4 oktober 2023, terwijl het slachtoffer sliep, werd er €13.211 van de rekeningen gehaald via verschillende overschrijvingen.
- De reactie: Toen het slachtoffer 's ochtends wakker werd en de waarschuwings-sms'jes zag, belde hij direct de bank ([DE BANK]) en Cardstop en deed aangifte bij de politie.
2. Het Conflict: Waarom betaalde de bank niet terug?
De bank weigerde het gestolen geld terug te betalen. Hun argumenten waren:
- Grove nalatigheid: De bank vond dat het slachtoffer "grof nalatig" was geweest door op de link te klikken en codes in te geven. Volgens de bank had de klant moeten weten dat dit verdacht was.
- Waarschuwingen genegeerd: De bank stelde dat het slachtoffer sms-waarschuwingen had genegeerd die 's nachts waren verstuurd.
- Derden: De bank probeerde de schuld af te schuiven op fouten in het systeem van Itsme of de andere bank, en noemde dit "overmacht".
3. Het Oordeel: Wat besliste de rechter?
De rechter stelde het slachtoffer volledig in het gelijk en verplichtte de bank om alles terug te betalen. Dit zijn de belangrijkste redenen:
- Geen grove nalatigheid bij de aankoop:
- Het is normaal om dingen te kopen via Marketplace.
- De link en de site zagen er legitiem (echt) uit. Dat de URL iets afweek, is voor een gewone burger niet genoeg reden om argwaan te krijgen.
- Dat het slachtoffer zijn kaartlezer gebruikte voor Payconiq (wat ongebruikelijk is) maakt hem nog niet grof nalatig; hij werd misleid door een professionele fraudeur.
- Slapen is normaal: De rechter oordeelde dat het negeren van sms-berichten in het midden van de nacht geen nalatigheid is. Van een normaal mens kan niet verwacht worden dat hij 's nachts berichten leest. Het slachtoffer reageerde direct na het opstaan, wat getuigt van zorgvuldigheid.
- Bank is verantwoordelijk voor Itsme: De bank mag de schuld niet afschuiven op Itsme. De bank kiest ervoor om Itsme te gebruiken als beveiligingsmiddel. Als dat systeem faalt of misbruikt wordt, is dat het risico van de bank, niet van de klant.
De Uitkomst: De bank moet de €13.211 terugbetalen, plus interesten vanaf de dag van de diefstal, plus de gerechtskosten.
Waarom is dit vonnis zo belangrijk voor u als burger?
Deze uitspraak bevat drie cruciale lessen en beschermingen voor iedereen die aan internetbankieren doet:
-
Hoge lat voor 'Grove Nalatigheid': Banken weigeren vaak terugbetaling door te roepen dat de klant "dom" of "onzorgvuldig" (grof nalatig) is geweest. Dit vonnis bevestigt dat in een valstrik trappen niet automatisch grove nalatigheid is. Rechters kijken naar de omstandigheden: als de fraude er professioneel uitziet, bent u beschermd.
-
Bescherming bij nachtelijke fraude: Fraudeurs slaan vaak 's nachts toe. Dit vonnis bevestigt dat u niet 24/7 uw telefoon in de gaten hoeft te houden. Als u slaapt en daardoor waarschuwingen mist, mag de bank dit niet tegen u gebruiken om niet te hoeven terugbetalen.
-
Banken zijn verantwoordelijk voor hun systemen: Banken kunnen zich niet verschuilen achter externe apps zoals Itsme. Als de bank toestaat dat u inlogt of betaalt via Itsme, is de bank verantwoordelijk voor de veiligheid daarvan. Dit voorkomt dat u als burger van het kastje naar de muur wordt gestuurd tussen de bank en de app-bouwer.
Kortom: Dit vonnis versterkt de positie van de consument aanzienlijk. Het bevestigt dat de bank in principe onmiddellijk moet terugbetalen bij fraude, tenzij ze met heel harde bewijzen van grove nalatigheid komt – en die bewijslast ligt bij de bank, niet bij u.