Hier is een samenvatting van de nieuwe standaarden voor
gezondheidszorg in gevangenissen (CPT-standaard 2025).
Het Europees Comité voor de Preventie van Foltering (CPT)
benadrukt dat gedetineerden hun vrijheid verliezen, maar niet hun recht op
gezondheid. Een gebrek aan goede zorg kan worden gezien als een onmenselijke
behandeling.
Dit zijn de belangrijkste basisprincipes en regels:
1. Gelijke en gratis zorg
- Dezelfde
kwaliteit: Gedetineerden hebben recht op zorg die minstens even goed
is als de zorg die mensen buiten de gevangenis krijgen (in de
maatschappij).
- Gratis:
Medisch noodzakelijke zorg moet gratis zijn. Gedetineerden mogen niet
moeten betalen voor doktersbezoeken of behandelingen.
- Toegang:
Een gedetineerde moet zonder vertraging een zorgverlener kunnen zien,
ongeacht het regime waarin hij of zij zit.
2. De medische check-up bij aankomst
- Binnen
24 uur: Iedereen die in de gevangenis aankomt, moet binnen de 24 uur
grondig medisch onderzocht worden.
- Letsels
vastleggen: Dit is cruciaal om mishandeling (door politie of cipiers)
op te sporen. Artsen moeten elk letsel gedetailleerd beschrijven,
fotograferen en (met toestemming of bij ernstige aanwijzingen) melden aan
een onafhankelijke autoriteit.
- Screening:
Er wordt getest op besmettelijke ziekten (zoals tuberculose of HIV),
chronische aandoeningen en mentale problemen.
3. Vertrouwelijkheid en zelfbeschikking
- Geheimhouding:
Een doktersbezoek in de gevangenis is vertrouwelijk. Cipiers mogen niet
aanwezig zijn bij de consultatie en mogen niet meeluisteren, tenzij er een
uitzonderlijk veiligheidsrisico is.
- Toestemming:
Een gedetineerde moet altijd toestemming geven voor een behandeling
('informed consent'). Ze hebben het recht om zorg te weigeren.
- Hongerstaking:
Als iemand voedsel weigert, moet de arts de wilsbekwaamheid controleren.
Dwangvoeding is geen standaardoplossing; de autonomie van de patiënt wordt
gerespecteerd zolang deze wilsbekwaam is.
4. Mentale gezondheid en dwangmiddelen
- Geen
gevangenis voor ernstig zieken: Mensen met zware psychische
stoornissen (zoals acute psychose) horen niet in een cel, maar in een
ziekenhuis.
- Verboden
middelen: Het gebruik van dwangbuizen of het vastbinden op bedden is
in de gevangenis nooit toegestaan.
- Isolatie:
Het opsluiten in een isoleercel wegens gedrag mag alleen als allerlaatste
redmiddel, zo kort mogelijk, en nooit als straf voor medische problemen
zoals zelfbeschadiging.
5. Zorg voor kwetsbare groepen
De standaarden vragen extra aandacht voor specifieke
groepen:
- Verslaafden:
Verslaving wordt gezien als een medisch probleem. Behandelingen (zoals
methadon) mogen niet plots worden stopgezet bij opsluiting. Het
verstrekken van schone naalden wordt aangeraden om ziektes te voorkomen.
- Vrouwen:
Zwangere vrouwen mogen tijdens de bevalling nooit geboeid worden.
Bevallingen moeten in een gewoon ziekenhuis buiten de gevangenis gebeuren
.
- Ouderen
& Terminale patiënten: Als iemand door ouderdom of een terminale
ziekte niet meer goed verzorgd kan worden in de gevangenis, moet deze
persoon vrijgelaten worden of naar een zorginstelling gaan .
- Transgenders:
Zij hebben recht op hormoontherapie en psychologische steun .
6. Onafhankelijkheid van de arts
- Geen
cipier: De arts en verpleegkundigen zijn er om te genezen, niet om te
straffen. Ze mogen niet meewerken aan veiligheidsfouilleringen of
beslissen of iemand "fit" is om in de isoleercel te gaan.
- Vertrouwensband:
Om goede zorg te leveren, moet de arts onafhankelijk zijn van de
gevangenisdirectie.
7. Preventie en Hygiëne
- Leefomstandigheden:
De medische dienst moet toezien op voeding, hygiëne en leefruimte om
ziektes te voorkomen.
- Rookvrij:
Gedetineerden die niet roken, hebben recht op een rookvrije omgeving.
- Zelfdoding:
Preventie van zelfdoding moet therapeutisch zijn, niet bestraffend.
Camerabewaking vervangt geen menselijk contact.
Samengevat stelt het document dat de overheid de plicht
heeft om voor de gezondheid van gedetineerden te zorgen op een manier die hun
menselijke waardigheid respecteert, vergelijkbaar met de zorg die elke andere
burger krijgt.